EEG biofeedback, nazywany też neurofeedbackiem, to metoda treningu mózgu oparta na neuroplastyczności – zdolności do uczenia się i tworzenia nowych połączeń. Badania pokazują, że ta zdolność nie zanika wraz z wiekiem. U dorosłych mózg wciąż potrafi się zmieniać, co potwierdzono m.in. w badaniach nad wpływem treningu muzycznego (Chaddock-Heyman et al., 2021). Analizy wskazują też, że w dorosłości aktywowane są mechanizmy znane z okresu rozwoju (Frontiers in Systems Neuroscience, 2022).

Podczas sesji EEG biofeedbacku czujniki rejestrują aktywność mózgu, która dzięki specjalistycznej aparaturze prezentowana jest w formie gry lub filmu. Gdy mózg pracuje w korzystny sposób – na przykład wchodzi w stan koncentracji albo relaksu – system nagradza go poprzez pozytywne bodźce wizualne czy dźwiękowe. Dzięki powtarzalności mózg uczy się utrwalać nowe wzorce pracy. Pamiętacie jak uczyliście się jeździć na rowerze? Na początku wymagało to wysiłku i skupienia, ale z czasem stało się naturalne i automatyczne. Docelowo chodzi o to aby wzorce, które wytrenujemy w czasie sesji w gabinecie automatycznie używać w sytuacjach codziennych.

W czym pomaga EEG biofeedback?

W problemach zdrowotnych:

• ADHD – American Academy of Pediatrics uznała EEG biofeedback za metodę o skuteczności porównywalnej z leczeniem farmakologicznym. Trening pomaga poprawić koncentrację, zmniejszyć impulsywność i wspiera kontrolę zachowania (Arns et al., 2009).
• Sen i bezsenność – regularne sesje biofeedbacku wspierają regulację rytmów mózgowych, poprawiają jakość snu i skracają czas zasypiania, co wykazano u osób z bezsennością (Hammer et al., 2011).
• Migreny i bóle głowy – badania wskazują, że neurofeedback może zmniejszać częstotliwość i intensywność migren, pomagając w redukcji napięcia i stresu (Stokes & Lappin, 2010).
• Stres i stany lękowe – trening uczy lepszej samoregulacji emocji, redukuje przewlekłe napięcie i obniża poziom lęku (Hammond, 2005).
• Anoreksja i zaburzenia odżywiania – wstępne badania pokazują, że EEG biofeedback może wspierać terapię anoreksji. Pomaga w regulacji emocji i obniżaniu objawów lękowych (Sürmeli & Ertem, 2011).
• Rehabilitacja neurologiczna – metoda znajduje zastosowanie po urazach mózgu czy udarach, wspierając poprawę uwagi i zdolności poznawczych (Kober et al., 2015).

Dla peak performance

• Sportowcy i trening mentalny – neurofeedback poprawia koncentrację, szybkość reakcji i odporność psychiczną. Badania pokazują, że sportowcy po treningu EEG osiągają lepsze wyniki i większą precyzję (Vernon, 2005; Cheng et al., 2015).
• Poprawa wyników w nauce i egzaminach – biofeedback wspiera koncentrację, pamięć roboczą i radzenie sobie ze stresem egzaminacyjnym. Uczniowie i studenci korzystający z tej metody szybciej skupiają uwagę i efektywniej uczą się materiału (Escolano et al., 2011).
• Pamięć i funkcje poznawcze – u dorosłych trening EEG biofeedbacku wspiera pamięć i szybkość przetwarzania informacji. Badania wykazały pozytywne efekty zwłaszcza w pracy z osobami starszymi (Angelakis et al., 2007).

Jak wygląda sesja biofeedbacku?

Pierwsze spotkanie zawsze zaczyna się od rozmowy – omawiane są Twoje potrzeby, trudności i cele, które chcesz osiągnąć. Następnie wykonywana jest diagnoza QEEG (mapa mózgu), czyli badanie rejestrujące aktywność elektryczną mózgu w różnych obszarach.

Na podstawie wyników QEEG terapeuta przedstawia omówienie i proponuje indywidualny plan treningów. Same treningi są całkowicie bezbolesne – zakłada się na głowę czujniki EEG, które odbierają sygnały mózgu. W trakcie sesji siedzisz wygodnie przed monitorem, a Twoja aktywność mózgowa steruje np. animacją czy grą komputerową. Dzięki temu mózg stopniowo uczy się pracować w bardziej korzystny sposób.

Jak często odbywają się sesje EEG biofeedbacku?

Zwykle rekomenduje się 1–2 sesje w tygodniu, aby mózg miał czas utrwalić nowe wzorce, ale jednocześnie nie robić zbyt długich przerw. Pełen cykl obejmuje najczęściej 10–20 spotkań, choć liczba ta zależy od indywidualnych potrzeb i celów. W niektórych przypadkach, np. przy ADHD czy trudnościach ze snem, efekty mogą być widoczne już po kilku treningach, ale dla trwałych zmian zaleca się pełny program.

Kiedy pojawią się efekty EEG biofeedbacku?

Pierwsze zmiany wiele osób zauważa już po kilku sesjach – to może być łatwiejsze zasypianie, większy spokój albo lepsze skupienie. Trwałe efekty wymagają jednak regularności i zwykle pojawiają się po około 15–20 spotkaniach, kiedy mózg utrwali nowe wzorce pracy.

Czy efekty EEG biofeedbacku są trwałe?

Badania pokazują, że efekty EEG biofeedbacku utrzymują się w dłuższej perspektywie, szczególnie jeśli przejdzie się pełny cykl treningów. Na przykład u dzieci z ADHD poprawa koncentracji i redukcja objawów była obecna nawet dwa lata po zakończeniu terapii (Gani et al., 2009; Strehl et al., 2017). Dzieje się tak dlatego, że mózg, dzięki neuroplastyczności, uczy się nowych wzorców pracy i stopniowo je utrwala – podobnie jak wtedy, gdy wielokrotne powtarzanie informacji sprawia, że zostaje ona w pamięci na długo. U niektórych osób warto jedynie co jakiś czas wykonać sesję przypominającą, zwłaszcza w momentach dużego stresu czy nawrotu problemów, ale podstawowe zmiany zazwyczaj się utrzymują.

Czy dzieci mogą korzystać z EEG biofeedbacku?

Tak, EEG biofeedback jest metodą bezpieczną i stosowaną także u dzieci. Najczęściej wykorzystuje się go w terapii ADHD, zaburzeń koncentracji, problemów ze snem czy stanów lękowych. Badania potwierdzają, że trening może poprawiać uwagę i regulację emocji u dzieci w wieku szkolnym (Arns et al., 2009).

W moim gabinecie dzieci mogą dodatkowo korzystać z okularów VR, które uatrakcyjniają sesje. Dzięki temu ćwiczenia są dla nich ciekawsze, łatwiej się angażują, a sam trening przypomina interaktywną grę, w której mózg steruje obrazem i dźwiękiem. To zwiększa motywację i sprawia, że proces nauki nowych wzorców pracy staje się dla dziecka przyjemniejszy.

Czy są przeciwwskazania do EEG biofeedbacku?

EEG biofeedback jest metodą bezpieczną i nieinwazyjną, dlatego przeciwwskazań jest niewiele. Sesje nie są zalecane u osób:

• z aktywną padaczką niekontrolowaną lekami (ryzyko prowokacji napadu),
• w ostrych stanach psychotycznych,
• bezpośrednio po urazach głowy, zanim lekarz nie oceni stanu zdrowia,
• u dzieci bardzo małych, które nie są w stanie współpracować podczas treningu.

W pozostałych przypadkach metoda jest uznawana za bezpieczną i może być stosowana jako uzupełnienie innych form terapii.

Jeśli zmagasz się ze stresem, problemami ze snem, ADHD, koncentracją czy migrenami, EEG biofeedback może być rozwiązaniem. Pierwszy krok to konsultacja i diagnoza miniQEEG.